Dựng lều cắm trại cùng bố mẹ: từng bước làm và vì sao phải làm vậy

Dựng một chiếc lều cắm trại đúng cách gồm năm việc: chọn chỗ đất cao, phẳng, không có cành khô phía trên; trải tấm lót; lắp khung và dựng lớp lều trong; phủ lớp chống mưa bên ngoài; rồi đóng cọc, căng dây cho thật căng. Trẻ em làm được phần lớn các việc này cùng bố mẹ, trừ việc dùng búa đóng cọc và quyết định chỗ dựng, vốn là phần người lớn nên làm hoặc kiểm tra.

Mỗi bước đều có lý do. Bỏ qua bước nào thì nửa đêm thường sẽ biết ngay vì sao.

Bước 1: chọn chỗ trước khi mở túi lều

Đây là bước quan trọng nhất, và là bước người lớn chịu trách nhiệm chính. Chọn chỗ dở thì lều tốt mấy cũng không cứu được.

Nên chọn	Tránh	Vì sao
Đất hơi cao, phẳng, thoát nước	Chỗ trũng, rãnh, vết nước chảy cũ	Mưa đêm nước dồn về chỗ trũng, chảy luồn dưới đáy lều.
Xa mép suối, bãi bồi, lòng suối cạn	Bãi cát, bãi sỏi ven suối	Mưa ở thượng nguồn có thể làm nước dâng rất nhanh trong đêm, dù chỗ bạn không mưa.
Phía trên không có cành khô	Dưới cành chết, cây nghiêng, cây mục	Gió đêm làm cành khô gãy rơi xuống. Người đi rừng gọi những cành này là "cành treo".
Chỗ có cây thấp đều, lùm cây che gió	Đỉnh đồi trống, dưới cây cao đứng riêng	Đỉnh trống hứng gió và sét. Cây cao đứng riêng dễ bị sét đánh.
Bãi trại được phép, có người quản lý	Vùng lõi rừng đặc dụng, đất có chủ chưa xin phép	Nhiều khu bảo tồn chỉ cho cắm trại ở khu quy định.

Nguyên tắc "không để lại dấu vết" mà người đi rừng nhiều nước dùng khuyên dựng lều cách hồ, suối khoảng 60 m, cỡ 70 bước chân người lớn, để giữ bờ nước cho thú rừng và tránh nước dâng.

Mẹo nhỏ: nằm thử trước

Trước khi dựng, bạn có thể nằm thử lên chỗ đất đó vài giây. Có hòn sỏi, rễ cây cộm lưng thì nhặt hoặc dịch chỗ ngay. Đất hơi dốc thì nhớ quay đầu nằm về phía cao.

Bước 2: kiểm đồ và trải tấm lót

Mở túi lều, bày mọi thứ ra một tấm bạt sạch. Một chiếc lều mái vòm phổ biến thường gồm:

• Lớp lều trong, thường có cửa và vách lưới chống muỗi.
• Lớp ngoài chống mưa, người ta hay gọi là tăng hoặc lớp phủ.
• Hai hoặc ba thanh khung dạng ống nối, bên trong có dây chun.
• Túi cọc và dây căng.
• Tấm lót đáy (có lều không kèm theo).

Việc của bạn: đếm cọc, đếm thanh khung, so với hướng dẫn trên túi. Thiếu cọc mà đến tối mới biết thì rất khó xoay xở.

Trải tấm lót lên chỗ đã chọn. Chú ý gấp mép tấm lót cho nhỏ hơn đáy lều một chút. Nếu tấm lót thò ra ngoài, mưa rơi xuống phần thò ra sẽ chảy vào giữa tấm lót và đáy lều, làm ướt từ dưới lên.

Bước 3: lắp khung và dựng lớp lều trong

1. Trải lớp lều trong lên tấm lót, cửa quay về hướng đã thống nhất.
2. Lắp từng thanh khung: nối các đoạn ống lại với nhau, để dây chun bên trong kéo chúng khớp vào. Không vung thanh khung cho các đoạn tự sập vào nhau, làm thế dễ nứt đầu ống và dễ quất vào người bên cạnh.
3. Luồn khung vào ống vải hoặc móc các khoá nhựa vào khung, tuỳ loại lều. Hai thanh chính thường bắt chéo nhau thành hình chữ X trên nóc.
4. Hai người, mỗi người một đầu, cùng uốn khung và cắm đầu thanh vào khoen ở bốn góc. Lều sẽ "đứng" dậy thành hình vòm.

Hình vòm không phải để cho đẹp. Một mái cong chịu gió tốt hơn mái phẳng, vì gió ép lên mặt cong được chia đều cho cả khung thay vì dồn vào một điểm. Cũng nhờ hình cong chia đều lực mà cầu vòm đá chịu được sức nặng lớn, còn lều tròn của dân du mục thảo nguyên đứng vững trước gió mạnh.

Bước 4: phủ lớp chống mưa

Trùm lớp ngoài lên trên, sao cho cửa lớp ngoài trùng với cửa lớp trong. Móc các góc của nó vào đúng góc khung.

Một chiếc lều hai lớp tốt luôn có khoảng hở giữa hai lớp. Đêm xuống, hơi thở của người trong lều làm hơi nước bay lên. Gặp lớp vải ngoài lạnh, hơi nước ngưng thành giọt, giống hơi nước đọng ngoài cốc nước đá. Nếu hai lớp dính sát vào nhau, những giọt nước này thấm sang lớp trong và nhỏ xuống mặt bạn. Khoảng hở giúp hơi ẩm thoát ra ở mép dưới và các lỗ thông gió.

Bước 5: đóng cọc và căng dây

Đây là phần cần người lớn, vì phải dùng búa (thường là búa cao su hoặc một hòn đá dẹt) và có lực. Bạn giúp bằng cách giữ cọc đứng đúng góc, đếm, và chỉ chỗ.

• Cọc đóng nghiêng khoảng 45 độ, đầu cọc ngả ra xa lều. Dây kéo theo hướng vuông góc với thân cọc thì cọc khó bật lên. Cọc đóng thẳng đứng dễ bị dây kéo tuột.
• Đóng bốn góc đáy trước, kéo đáy lều cho phẳng, vuông vức.
• Sau đó mới căng các dây gió từ lớp ngoài ra xa. Dây căng làm lớp ngoài phẳng, không chạm lớp trong, và giữ lều đứng vững khi gió giật.
• Gặp đất cứng, đá: người lớn có thể buộc dây vào một tảng đá to hoặc gốc cây thay cho cọc.
• Buộc một mẩu vải màu hoặc dây phản quang lên dây căng, để đêm đi lại không vướng ngã.

Xong việc, đi một vòng quanh lều. Vải lớp ngoài phải căng như mặt trống, không có chỗ võng xuống đọng nước.

Một điều sách cũ dạy sai: đào rãnh quanh lều

Trong nhiều tài liệu hướng đạo cũ, người ta dạy đào một rãnh nhỏ quanh lều để thoát nước mưa. Ngày nay hầu hết các tổ chức bảo vệ thiên nhiên khuyên không làm vậy: rãnh phá lớp đất mặt và rễ cỏ, để lại vết sẹo trên bãi trại nhiều năm, và gây xói mòn. Lều hiện đại có đáy chống thấm, viền đáy cao lên thành "bồn tắm" nhỏ. Chọn chỗ đất cao thoát nước tốt ở bước 1 mới là cách giải quyết đúng.

Hướng cửa lều và gió mùa ở Việt Nam

Cửa lều nên quay tránh hướng gió chính, để gió và mưa tạt không lùa thẳng vào. Ở Việt Nam, gió đổi theo mùa:

• Mùa đông ở miền Bắc, gió mùa đông bắc thổi lạnh, cửa lều nên quay tránh hướng đông bắc.
• Mùa hè, gió thường từ phía nam, tây nam hoặc đông nam tuỳ vùng.
• Ở ven biển, ban ngày gió thổi từ biển vào, ban đêm thường đổi chiều thổi từ đất liền ra. Người lớn quan sát lá cây, khói bếp để biết gió lúc đó từ đâu.

Nhiều người còn thích quay cửa lều về hướng đông để sáng sớm có nắng hong khô lều.

Thử làm: buổi tập dựng lều ở nhà

Lần đầu dựng lều không nên là lúc trời sắp tối ở một bãi trại lạ. Hãy tập ở nhà vài ngày trước chuyến đi.

1. Chọn phòng khách rộng hoặc sân nhà. Lều mái vòm đứng được mà không cần cọc nên dựng trong nhà vẫn tập được.
2. Bạn đọc to hướng dẫn trên túi, bố mẹ làm theo. Lần thứ hai thì đổi vai.
3. Bấm giờ từ lúc mở túi tới lúc lều đứng xong. Ghi lại.
4. Đếm đồ: đủ cọc, đủ dây chưa? Thanh khung nào nứt, khoá nào gãy?
5. Chui vào nằm thử: đủ chỗ cho mấy người, để balo ở đâu?
6. Gỡ lều, gấp gọn. Thường gấp lại khó hơn mở ra, hãy để ý cách lều được gấp lúc mới mua.
7. Tập thêm lần nữa và so thời gian.

Tới bãi trại thật, cả nhà sẽ làm nhanh và ít cãi nhau hơn hẳn, còn thời gian để ngắm hoàng hôn.

Câu hỏi thường gặp

Dựng lều cắm trại ở đâu thì an toàn?

Chọn chỗ đất hơi cao, phẳng, thoát nước, xa mép suối và bãi bồi, phía trên không có cành khô hay cây nghiêng. Tránh đỉnh đồi trống và gốc cây cao đứng riêng lẻ. Nên cắm trại ở bãi trại được phép, có người quản lý.

Vì sao cọc lều phải đóng nghiêng?

Cọc đóng nghiêng khoảng 45 độ, đầu ngả ra xa lều, sẽ chịu lực kéo của dây tốt hơn và khó bị bật lên khi gió giật. Cọc đóng thẳng đứng dễ bị dây kéo tuột ra.

Vì sao lều có hai lớp?

Lớp trong thoáng, có lưới chống muỗi; lớp ngoài chống mưa. Khoảng hở giữa hai lớp giúp hơi ẩm từ hơi thở thoát ra, để nước đọng trên lớp ngoài không thấm vào trong và nhỏ xuống người ngủ.

Có nên đào rãnh quanh lều không?

Không nên. Đào rãnh phá lớp đất mặt và rễ cỏ, để lại vết sẹo lâu năm trên bãi trại. Lều hiện đại có đáy chống thấm, chỉ cần chọn chỗ đất cao thoát nước tốt.

Tấm lót lều đặt thế nào cho đúng?

Trải tấm lót dưới đáy lều và gấp mép sao cho nhỏ hơn đáy lều một chút. Nếu tấm lót thò ra ngoài, nước mưa sẽ chảy vào giữa tấm lót và đáy lều, làm ướt từ dưới lên.