Vật liệu xây dựng
Gạch, xi măng, bê tông, gỗ, đá ong, kính, vôi vữa, thép — làm ra thế nào và vì sao chắc.
10 bài · viết cho học sinh, phụ huynh và thầy cô
Gạch nung làm từ gì: từ đất sét ruộng tới viên gạch đỏ ra lòGạch nung làm từ đất sét trộn nước, đóng khuôn, phơi khô rồi nung ở 900–1.100 °C. Sức nóng hàn các hạt đất lại, sắt trong đất cho viên gạch màu đỏ.Xi măng, vữa và bê tông khác nhau thế nào: giải thích dễ hiểu cho học sinhXi măng là bột kết dính; vữa là xi măng, cát và nước để xây, trát; bê tông thêm đá để đúc móng, cột, sàn. Cả ba cứng lại nhờ phản ứng với nước, không phải nhờ khô.Bê tông cốt thép vì sao chắc: bê tông chịu nén, thanh thép chịu kéoBê tông chịu nén giỏi nhưng chịu kéo kém, thép thì ngược lại. Đặt thép đúng chỗ bị kéo, hai vật liệu nở nhiệt như nhau và bê tông che gỉ cho thép, nên khối rất chắc.Mộng gỗ là gì: vì sao nhà gỗ xưa dựng được mà không cần đinhMộng gỗ nối hai thanh gỗ bằng lưỡi và lỗ đục vừa khít, khoá bằng chốt, nêm. Nhờ mộng, nhà rường, đình làng dựng không cần đinh, gỗ co nở thoải mái, tháo lắp được.Đá ong xứ Đoài: vì sao đá mềm khi đào lên và cứng lại ngoài nắngĐá ong là lớp đất giàu sắt hình thành dưới mưa nắng nhiệt đới. Trong lòng đất nó đủ mềm để xắn thành khối, ra ngoài trời thì sắt kết tinh làm đá cứng lại mãi mãi.Kính làm từ cát như thế nào: từ hạt cát trắng tới tấm kính cửa sổKính làm từ cát thạch anh trộn sô-đa và đá vôi, nấu chảy ở khoảng 1.500 °C, cho nổi trên bể thiếc lỏng để thật phẳng, rồi làm nguội chậm thành tấm kính trong suốt.Vôi sống, vôi tôi và vữa thành xưa: từ đá vôi trở lại thành đáĐá vôi nung thành vôi sống, gặp nước thành vôi tôi, trộn cát và mật mía làm vữa. Trên tường, vôi hút khí CO₂ và cứng dần thành đá vôi, khép lại một vòng tròn.Thép trong toà nhà cao tầng: khung, lõi cứng và cách nhà chống gió layThép tạo khung cột, dầm và cùng bê tông làm lõi cứng giữ toà nhà trước gió và động đất. Dầm hình chữ I, bộ giảm chấn và lớp bọc chống cháy giúp nhà cao đứng vững.Vật liệu chống nóng cho nhà nhiệt đới: mái, tường, kính và màu sơnNhà mát nhờ vật liệu hắt nắng đi, nhốt lớp không khí đứng yên để chặn nhiệt và cho hơi nóng thoát ra. Mái và tường hướng Tây là chỗ cần chống nóng trước tiên.Gạch không nung và tái chế phế thải xây dựng: nhà cũ phá đi về đâuGạch không nung cứng lại nhờ xi măng, vôi hoặc ép chặt, không cần lò, dùng được cả tro xỉ và bê tông vụn. Phế thải nhà cũ nếu phân loại sẽ dùng lại và tái chế được.